HvTy.Net

Vấn đề lây lan AIDS qua tiêm phòng, nếu có, là trách nhiệm của ngành y tế nói chung, kể cả những trường hợp lây từ chính nhân viên y tế mắc bệnh AIDS. Chuyện này chắc phải có thời gian để giải quyết. Hiện tại, ngay ở TP HCM, việc sử dụng phương tiện tiêm một lần rồi bỏ, vẫn chưa phải đã đạt yêu cầu.

Về tiêm phòng cho học sinh, nếu em nào rủi bị AIDS do mẹ truyền sang khi mang thai thì rất ít khi hy vọng sống sót đến 3 tuổi để được vào mẫu giáo. Còn nếu bị lây qua hai đường kia, thì phải đặt ra vấn đề nhiễm HIV/AIDS ở lứa tuổi học trò, một sự việc không ai có thể lường được hiệu quả.

"Giới xì ke ma túy toàn chích trong các ổ động nội địa với người trong nước, sao lại nhiều HIV quá vậy? Có tới 50 ngàn gái mại dâm hằng ngày tiếp khách trong và ngoài nước, sao số nhiễm HIV lại ít hơn dân xì ke ma túy".

(Tập thể bệnh nhân cai nghiện ma túy, Phú Nhuận)

Vào năm 1988, trận dịch AIDS ở Thái Lan bắt đầu bằng cơn bùng nổ nhiễm HIV trong giới “chích choác” tại Bangkok; 18 tháng sau, mới đến lượt gái mại dâm. Tiếp theo, HIV lan qua đàn ông, phụ nữ bình thường, và cuối cùng là trẻ sơ sinh, vào giữa 1991.

Lẽ tất nhiên, chẳng ai mong muốn, nhưng rất có thể HIV/AIDS sẽ tấn công Việt Nam giống như mô hình Thái Lan. Người đầu tiên nhiễm HIV trong giới xì ke có thể từ gái mại dâm. Sau đó, bệnh đã lan truyền nhanh chóng qua những ống tiêm không khử trùng, sử dụng liên tục cho hàng chục người. Thậm chí, người mới gia nhập lại còn được tặng ống tiêm như kiểu “truyền y bát”…

Tuy vậy, trên thế giới, HIV chủ yếu vẫn lây truyền qua sinh hoạt tình dục (chiếm hơn 80% tổng số trường hợp mắc bệnh). Tại Việt Nam, bệnh đã khởi phát với một yếu tố đáng lo ngại, từ một chục trường hợp hồi đầu năm 1993, đến giữa năm là gần 500; và vào tháng 10/1994, đã có gần 1.800 người nhiễm trên cả nước.

Như vậy, theo tiến trình bình thường của HIV/AIDS thì từ giới xì ke qua gái mại dâm, rồi đến “người trong nhà ngoài phố” sẽ mất khoảng 3 năm. Hiện đang có những dấu hiệu cho thấy AIDS đã bắt đầu chuyển sang gái mại dâm rồi đó.

"Tôi vào cắt tóc ở lề đường, bị ông thợ non tay nghề cạo mặt chảy máu. Hiện tôi cứ sống trong lo âu vì khu vực này có nhiều thành phần xì ke. Vậy khả năng lây bệnh AIDS qua dao cạo cao đến mức độ nào?".

(H.H.Tr., Quận 3)

"Chúng tôi muốn hỏi: Lấy chỉ máu để trám răng, nhổ răng và xỏ lỗ tai bằng máy có nguy cơ làm nhiễm bệnh không? Dùng kìm cắt móng tay ở nhà mà không khử trùng, thì có bị nhiễm không?".

(T.L., Quận 11)

Trên nguyên tắc, tất cả mọi vật dụng dùng chung cho nhiều người và gây tiếp xúc trực tiếp giữa máu người này với máu người kia đều có thể làm lây nhiễm HIV/AIDS. Tuy vậy, đối với bệnh truyền nhiễm thì phải hội đủ điều kiện, cụ thể là đạt mức độ nào đó, thì mới lây. Việc dùng chung kim tiêm, dao cắt… có khả năng làm lây bệnh nếu có một lượng máu tối thiểu là 0,1 ml. Tất nhiên là càng nhiều máu thì càng dễ lây hơn.

Hiện tại, cộng chung tất cả mọi trường hợp lây lan qua đường máu, từ dao cắt cho đến tiêm xì ke… vẫn chưa tới 20% tổng số bệnh nhân. Tuy nhiên, không phải vì vậy mà không cần đề phòng.

Mỗi người phải biết tự mình phòng chống AIDS bằng cách tránh dùng chung những dụng cụ tiếp xúc trực tiếp với máu, bất kể là dụng cụ gì. Nếu không tránh được, phải khử trùng bằng cách đun sôi liên tục trong 20 phút, theo khuyến cáo của Ủy ban Quốc gia Phòng chống AIDS Việt Nam. Rất dễ, chỉ cần một cái nồi, nước, và… ý muốn thực hiện.

Chẳng nên “sáng tạo” thêm những cung cách khử trùng mới như hơ trên bật lửa ga hoặc nến như có người đã làm.

"Có cách nào tốt hơn bao cao su để phòng ngừa HIV/AIDS không? Nếu cơ quan sinh dục không bị trầy sướt thì có cần bao cao su không?"

(Ng.V.Th., Thủ Đức)

Hiện tại, chưa có cách nào khác hơn và tốt hơn bao cao su trong việc phòng ngừa HIV lây qua đường tình dục. Đừng nên nói “nếu không bị trầy sướt” vì virus, như HIV, là hình thức nhỏ nhất của sự sống, có thể chui qua bất kỳ kẽ hở nào, cho dù hẹp đến đâu, chứ không phải cứ trầy sướt đến mức độ đau rát mới chui qua được.

"Dụng cụ liên quan đến máu nếu khử trùng cẩn thận thì không sợ lây HIV/AIDS. Vậy tại sao ở TP HCM, người ta lại sử dụng kim tiêm một lần rồi bỏ đi rất tốn kém? Có nên dùng kim châm cứu một lần rồi bỏ không?".

(D.H.H., Long An)

"Tại sao số người lây truyền HIV/AIDS qua kim tiêm lại thấp hơn là qua đường tình dục?".

(Tr.V.H., Quận 10)

Trước hết, chính việc sử dụng ống kim tiêm một lần rồi bỏ đi đỡ tốn kém hơn so với dùng kim tiêm tiệt trùng nhiều lần.

Ống, kim tiêm “tin cậy được” đều phải làm từ những chất liệu đặc biệt, đắt tiền, có khả năng chịu nhiệt độ cao và không biến chất về mặt hóa học khi tiếp xúc với đủ loại thuốc tiêm khác nhau. Ngoài ra, khử trùng đúng cách (kể cả với HIV) có nghĩa là phải đun sôi liên tục trong 20 phút, với nồi, nước và chất đốt thích hợp. Tất cả những chuyện đó nếu cộng lại sẽ làm cho phí tổn trở nên cao hơn so với các dụng cụ bằng nhựa chỉ dùng một lần rồi vứt bỏ.

Xuất hiện từ hồi đầu thập niên 1960, hiện nay các ống kim tiêm đã được cải tiến không ngừng để đạt độ an toàn tối đa với giá thành rất thấp. Nếu mua sỉ, có thể chỉ tốn khoảng 400 đồng một đơn vị đầy đủ, sẵn sàng sử dụng. Riêng về châm cứu, không chỉ NÊN, mà còn PHẢI dùng kim một lần rồi bỏ.

Nếu tính chung tất cả mọi trường hợp lây qua đường tiêm chích thì tỷ lệ chưa đến 20%. Tất nhiên là không nên coi thường, nhưng cũng chẳng nên lo âu quá đáng đến độ trở thành ám ảnh. Đây cũng là đường lây dễ giải quyết nhất. Nhiều nước đã tiến hành phát không hạn chế ống, kim tiêm một lần cho dân xì ke và đã hạ thấp tỷ lệ nhiễm HIV qua con đường này.

Tuy nhiên, tiêm truyền, mổ xẻ… là chuyện người có, người không, chứ còn tình dục thì ai cũng có. Sinh hoạt tình dục tạo nên những điều kiện thuận lợi nhất cho việc lây lan.

Sau một thời gian lây truyền, HIV không chỉ hiện diện trong máu mà còn có trong tinh dịch, chất dịch âm đạo và cả nước bọt nữa. Sau cùng, cũng cần nhấn mạnh là nếu phân phối bao cao su tràn lan khắp mọi chốn, mọi nơi, thì cũng chưa chắc đạt kết quả như việc phát không ống kim tiêm dùng một lần rồi bỏ.