HvTy.Net

Phản ứng khác với bệnh truyền nhiễm là một trong những đặc tính sinh học khiến cho loài người vẫn còn tồn tại trên hành tinh. Nếu không thì căn bệnh truyền nhiễm gây chết người đầu tiên (dịch hạch chẳng hạn) đã tiêu diệt toàn thể nhân loại. Điều này đã suýt xảy ra vào thời Trung cổ ở châu Âu, khi bệnh dịch hạch thể phổi (được gọi là Hắc tử thần) đã gây nên cái chết của hàng triệu người.

Nhiều người được thiên nhiên trang bị một sức đề kháng “khác thường” đối với AIDS. Tháng 4/1993, The Lancet, tạp chí y học vào hàng uy tín nhất thế giới, đã ghi nhận trường hợp một em bé được “thiên nhiên ưu đãi” như vậy. Mẹ em bị nhiễm AIDS do truyền máu, có kết quả xét nghiệm HIV dương tính khi mang thai em. Khi chào đời, máu cuống rốn của em cũng có xét nghiệm HIV dương tính. Tình trạng này được giữ nguyên trong 8 tháng. Sau đó, nồng độ kháng thể bắt đầu giảm dần và khi được 18 tháng, em không còn vết tích HIV trong người mà chẳng cần điều trị gì cả.

Trong cuộc hội thảo về AIDS năm 1992 tại Amsterdam, một vài trường hợp tương tự cũng đã được công bố. Nhiều người đã tiếp xúc trực tiếp với HIV (khẳng định bằng xét nghiệm máu), vậy mà sau 10 năm vẫn chưa thấy biểu hiện triệu chứng.

Một nghiên cứu ở Anh trên 111 trường hợp nhiễm HIV do truyền máu cho thấy, sau 15 năm nhiễm HIV, tỷ lệ lympho - bào CD4 (đối tượng tấn công chính của HIV) chỉ giảm thiểu rất ít. Ước tính trong 10 năm tới, số CD4 này vẫn còn đủ để “cầm cự”. Như vậy, những người này có tổng cộng 25 năm đề kháng với AIDS.

Các nhà khoa học đoán rằng máu của các “siêu nhân” này có một đặc tính khác thường (hoặc vì lý do nào đó), khiến tỷ lệ sản xuất CD4 của họ đã tăng vọt. Dù sao, chúng ta không nên so bì với “những nhân vật ngoại lệ”, chỉ chiếm tỷ lệ vô cùng nhỏ so với số người bị nhiễm HIV rồi chết vì AIDS trên toàn cầu.

"Nghe nói có nước đã tìm ra được thuốc phòng SIDA, sự thật ra sao? Tại sao con người vẫn chưa thể chế ra vacxin phòng AIDS như đối với sốt bại liệt?".

(L.V.Th., Hóc Môn)

Hiện nay, triển vọng tìm ra vacxin vẫn còn rất mù mịt. Theo bác sĩ Albert Sabin, người phát minh ra vacxin phòng bại liệt ở trẻ em, rất khó tìm ra vacxin phòng AIDS vì ít nhất hai lý do:

-Trong khi những virus khác xâm nhập vào cơ thể một “cách đường đường chính chính” thì HIV lại nằm sâu trong lympho bào CD4 như chuyện con ngựa thành Troie, rất khó phát hiện.

-Mục đích chính của vacxin là làm cho hệ miễn dịch tạo nên những kháng thể để chống lại tác nhân gây bệnh. Trong khi đó, HIV lại tấn công vào chính hệ miễn dịch, và làm tan vỡ toàn bộ cấu trúc tinh vi này.

Tuy vậy, con người vẫn đang cố gắng ráo riết, khẩn trương để tìm được một phương tiện có khả năng tạo miễn dịch đối với HIV. Để đạt được mục đích, các nhà khoa học phải vượt qua ba khó khăn cơ bản, đầu tiên là vấn đề kỹ thuật.

Những người bị nhiễm HIV từ hơn 12 năm nay nhưng chưa thấy biểu hiện triệu chứng (và có vẻ thừa sức cầm cự thêm 10-15 năm nữa) đều có xét nghiệm HIV dương tính như mọi người bệnh khác. Có điều phản ứng tế bào của họ mạnh hơn, cụ thể là số lượng CD4 và T (có nhiệm vụ diệt virus) vẫn còn ở mức độ khá cao. Như vậy, vacxin phòng AIDS hữu hiệu phải tạo ra cùng lúc đáp ứng cả về mặt kháng thể lẫn tế bào, tức là ít nhất cũng ngang bằng với các "siêu nhân" nói trên. Điều này vượt quá trình độ khoa học kỹ thuật của nhân loại hiện nay.

Khó khăn thứ hai là việc đánh giá hiệu quả. Đưa vaccin vào người (để tạo kháng thể chống lại bệnh truyền nhiễm nào đó) là công việc thường quy của mọi vaccin. Nhưng trong trường hợp bệnh AIDS, điều đó có nghĩa là biến người ta thành… HIV dương tính, nên không ai không cảm thấy “lạnh gáy”.

Cứ cho là có thể tìm được những kẻ “liều mạng” tham gia thử nghiệm nhờ chế độ bồi dưỡng, bảo hiểm cao... như bên Mỹ đang làm, thì các nhà khoa học vẫn vấp phải một trở ngại không dễ giải quyết, đó là y đức. Muốn đánh giá hiệu quả vacxin, đương nhiên người được tiêm phải tiếp xúc với HIV, mà vacxin đâu có chắc ăn 100% (cũng như mọi dược phẩm, hoặc bất cứ phương tiện nào khác trên đời). Vaccin Sabin phòng bại liệt thuộc hàng hiệu quả cao nhất cũng chỉ đạt 98%. Rất nhiều loại vacxin khác có hiệu quả còn thấp hơn, 60-70%.

Cuối cùng, và có lẽ “căng nhất”, là khó khăn về mặt kinh tế. Một loại vacxin như thế chắc chắn không rẻ tiền. Vậy thì những cá nhân nào, và quốc gia nào đủ khả năng sử dụng? Phương tiện phòng ngừa bằng vacxin chỉ có giá trị khi được phổ biến rộng rãi. Càng nhiều người dùng, hiệu quả càng cao. Vacxin không chỉ bảo vệ cá nhân mà còn ngăn chặn, cắt đứt đường lây lan trong cộng đồng (đây mới là điều quan trọng nhất).

Như vậy, hiện nay, vacxin phòng AIDS chính là sự hiểu biết thông tin, việc không ngừng bổ sung kiến thức để phòng chống hữu hiệu căn bệnh này.