Hút, nạo thai là các thủ thuật kết thúc việc thai nghén trong thời gian đầu của thai kỳ (khi người phụ nữ chậm kinh chưa quá 12 tuần).
Các nguy cơ sau nạo hút thai
Biến chứng nguyên phát
Tai biến do gây tê - gây mê
Trong gây mê có tai biến khoảng 1/ 2.000 và tử vong là 1/ 8.000. Nguyên nhân tử vong có thể do không tôn trọng các chống chỉ định của gây mê, một phản xạ ngưng tim hoặc một sốc dị ứng.
Trong khi gây tê bằng Xylocaine, nếu thuốc tê vào mạch máu có thể gây ra các cơn co giật theo sau là ngạt thở, sốc phản vệ hoặc truỵ mạch đơn thuần với nhịp tim chậm. Đề phòng tai biến này cần phải luôn luôn hút ống chích trước khi tiêm và không bao giờ sử dụng ở liều cao. Các tai biến này hiếm gặp từ khi sử dụng liều dưới 10 ml Xylocaine 1% và các triệu chứng thường gặp là nhẹ như : chóng mặt, ù tai, ngủ gật.
Xuất huyết
Xảy ra chủ yếu trong lúc can thiệp và sau khi làm thủ thuật khoảng một giờ. Khoảng 0.05 % có xuất huyết quá 500 ml. Chúng có thể là hậu quả của tử cung xơ hoá, rối loạn đông máu và của hút thai không trọn. Tần số của chúng tăng theo tuổi thai và gây tê làm giảm nguy cơ này. Các thống kê ở Mỹ cho thấy có 0.32 % xuất huyết do gây tê so với 0.54 % do gây mê. Thuốc Méthergin tiêm một cách thường quy không có tác dụng cùng với thuốc tê làm giảm mất máu nhưng kèm theo buồn nôn và nôn.
Thủng tử cung
Chẩn đoán thủng tử cung không phải lúc nào cũng dễ, nhưng người ta có thể nghi ngờ khi nong cổ tử cung, khi đo buồng tử cung, khi hút thai thấy xuyên qua rất xa và không gặp tắc nghẽn một cách dễ dàng. Siêu âm có thể giúp chẩn đoán trong trường hợp này.
Trong tất cả các trường hợp thủng, cần thiết phải làm cho tử cung trống (lòng tử cung sạch) để cho phép cầm máu và dự phòng bội nhiễm.
Cần phân biệt hai trường hợp:
Thủng trong quá trình nong cổ tử cung : thực hiện phá thai phải được làm dưới kiểm tra siêu âm. Nước đá dằn trên bụng và kháng sinh kết hợp với theo dõi thân nhiệt để tìm sự nhiễm trùng vùng chậu, tuỳ tình hình sẽ cho siêu âm kiểm tra để loại đi xuất huyết màng bụng và lập hướng xử trí tiếp theo.
Thủng trong quá trình nạo hút thai : nguy cơ thủng ruột là không được coi thường. Loại thủng này cần phải được nội soi để kiểm tra kỹ ống tiêu hoá và thấy vết thương đường tiêu hoá hoặc cơ tử cung. Thủng tử cung không được nhận biết hoặc các can thiệp sau đó sẽ làm viêm phúc mạc cho một tiên lượng vô cùng xấu.
Máu tụ
Thường xảy ra trong giờ đầu sau phá thai và có thể điều trị dễ dàng bằng nong cổ tử cung và hút lại.
Rách cổ tử cung
Hiếm gặp và thường lành tính, thường rách một phần cổ tử cung, chảy máu ít và để lại một sẹo không quan trọng cho tương lai sản phụ khoa. Một số rất ít cần phải may cầm máu và thường gặp khi gây mê. Các thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới là 0.1-1.18%.
Sốc do đau
Xuất hiện thường nhất trong quá trình nong cổ tử cung. Nó được dự phòng dễ dàng bằng một thuốc tiền mê, thuốc tê hoặc đơn giản nhất là thông tin chính xác và quan tâm thăm hỏi người bệnh.
Biến chứng thứ phát
Thất bại
Thất bại là hiếm có : dưới 0.5 % trong hút thai và 4 % trong phá thai bằng thuốc.
Có thể do phá thai quá sớm (điều hòa kinh nguyệt hay phá thai bằng thuốc mà không có kiểm tra lại sau đó), do thiếu sót về kỹ thuật hoặc do dị dạng tử cung. Khi đó cần đặt ra việc hút lại dưới hướng dẫn của siêu âm.
Sót nhau
Gây rong huyết, tử cung không co hồi về mặt lâm sàng và siêu âm thấy các hình ảnh tăng âm. Các nghiên cứu ở Mỹ báo cáo tỷ lệ sót nhau là 0.75 %. Hút - nạo lại được làm dưới hướng dẫn của siêu âm.
Nhiễm trùng
Tần số các biến chứng nhiễm trùng vào khoảng từ 0.5 % đến 12 % tuỳ vào kỹ thuật vô trùng. Các biến chứng nhiễm trùng này có thể được biểu hiện ở một phản ứng đơn giản là sốt, nhưng nó có thể là viêm nội mạc tử cung (tử cung nhạy cảm đau, tăng thân nhiệt) mà nó có thể lan tỏa ra các khu vực lân cận (viêm tấy dây chằng rộng, viêm phần phụ, viêm phúc mạc chậu) hoặc qua đường máu (nhiễm trùng huyết).
Ảnh hưởng đến vô sinh sau này.
Tần số vô sinh thứ phát do phá thai là rất khó đánh giá và nguy cơ cao ở phụ nữ có thai lần đầu.
Vô sinh thường do nhiễm trùng sau phá thai có khả năng dẫn đến tắc nghẽn vòi trứng hai bên hoặc gây ra thai ngoài tử cung.
Dính buồng tử cung thường gặp nhất sau nạo thai hơn là sau hút thai và chủ yếu là khi nạo lại trong trường hợp sốt. Chẩn đoán bằng chụp X- quang buồng tử cung hoặc nội soi buồng tử cung.
Tỷ lệ hở eo cổ tử cung liên quan với sẩy thai muộn về sau hoặc sanh non hãy còn chưa chính xác. Nguy cơ sẩy thai tự nhiên muộn hoặc sanh non tăng trong dân số đã có lần phá thai, chủ yếu ở phụ nữ có thai lần đầu và nếu đã nong cổ tử cung quá số 12 mm.
Đồng miễn dịch
Đồng miễn dịch hóa thứ phát sau phá thai không còn được quan sát thấy kể từ khi người ta tiêm gammaglobuline một cách có hệ thống cho các phụ nữ Rhésus âm.
Tỷ lệ đồng miễn dịch hóa Rhésus thứ phát sau phá thai khoảng 7% trong trường hợp không có huyết thanh dự phòng.
Biến chứng tâm thần và tâm lý
Hình thái và mức độ của các biến chứng này rất thay đổi. Thông thường là cảm giác tội lỗi hoặc hối tiếc sau phá thai. Các biểu hiện tâm thần nặng có thể được quan sát trong trường hợp đặc biệt các bệnh nhân lọan tâm thần (psychotique) và cần thiết có cách xử trí tâm thần dự phòng.
Tác động đến sức khoẻ
Nhiều bạn lo lắng không biết liệu việc hút, nạo có ảnh hưởng nhiều đến sức khoẻ và có hại về sau hay không. Cần phải nói rằng hút, nạo thai là tác động trực tiếp vào buồng tử cung, dĩ nhiên có nguy cơ gây chảy máu, nhiễm trùng, viêm phần phụ, một số ít trường hợp thủng tử cung hay dính thành tử cung, có thể ảnh hưởng đến sức khoẻ và khả năng sinh sản về sau. Vậy nhưng hút nạo thai nếu đúng kỹ thuật và đảm bảo vô trùng thì an toàn hơn mang thai và sinh đẻ. Nếu cần phải hút nạo thai, các bạn hãy đến một trong các địa chỉ an toàn chúng tôi đưa ra ở đây và đừng quá lo lắng. (link với địa phần địa chỉ các dịch vụ chỉ)
Tuy nhiên, các bạn đừng lặp lại, vì càng lặp lại, khả năng tai biến càng lớn. Hút nạo thai chỉ là cách “chữa cháy” mà thôi. Hai bạn hãy tránh thai thường xuyên và liên tục, để bảo vệ sức khoẻ.
Vậy phải tránh thai như thế nào? Một số cặp vợ chồng quyết tâm nằm riêng, nhiều cặp bạn trẻ thề không bao giờ đến gần nhau nữa. Thực tế cho thấy phương án này ít khả thi. Các bạn hãy chọn một biện pháp tránh thai đáng tin cậy và trung thành với nó (link với phần Các biện pháp tránh thai)
Hút nạo thai không gây ung thư như một số người lầm tưởng. Ung thư xuất hiện là do sự đột biến tế bào; hút nạo thai không gây ra sự đột biến đó.
Làm sao để tránh được tai biến sau khi nạo?
Hãy đến khám lại ở bác sĩ phụ khoa theo đúng hướng dẫn để kiểm tra an toàn bộ trạng thái của tử cung cũng như để bác sĩ chỉ định cách phòng tránh viêm nhiễm và rối loạn nội tiết. Bạn cũng có thể xin ý kiến của bác sỹ về các biện pháp tránh thai khi đến khám lại. Hãy nhớ rằng, quá trình thụ thai có thể xảy ra ngay sau chu kỳ hành kinh đầu tiên sau khi nạo.
Trong vòng một tuần sau khi nạo, nên chú ý bồi dưỡng và chăm sóc sức khoẻ để tránh những biến chứng có thể xảy ra. Không nên hút thuốc, uống rượu. Hãy cố gắng tạo cho mình những nguồn động viên tốt.
Khi nào nên đi “giải quyết” ?
Trước khi quyết định hút, nạo thai, bạn cần xác định chắc chắn mình có thai hay không. Bạn hãy đi thử thai ở cơ sở y tế, hoặc tự thử bằng dụng cụ mua ở hiệu thuốc (phổ biến là que thử Quick Stick). Chậm kinh chưa chắc đã là có thai vì kinh nguyệt nhiều khi cũng dao động. Nếu chậm kinh, bạn nên thử cho chắc chắn, đừng vội vã hút ngay.
Chúng tôi đã gặp một số bạn dù chậm kinh nhưng vẫn không muốn nghĩ là đã có thai, cứ ở nhà cầu trời là không phải, để đến khi rõ rồi thì thai đã lớn, không xử lý được nữa. Đối với những bạn có quan hệ tình dục nhưng không sử dụng một biện pháp tránh thai có hiệu quả cao, nếu thấy đã chậm kinh nguyệt một tuần thì nhất thiết nên thử thai.
Nếu biết chắc mình có thai mà không muốn đẻ, bạn hãy đến cơ sở y tế trong khoảng thời gian có thể để hút hoặc nạo. Để chắc chắn được hút (an toàn hơn nạo), bạn hãy đến cơ sở y tế khi chậm kinh chưa quá 4 tuần. Tuy nhiên, cũng không nên hút quá sớm, vì có thể trứng thụ tinh chưa xuống đến tử cung và sẽ phải hút lại. Tốt nhất là hút thai khi chậm kinh 2-3 tuần và nên đi siêu âm trước khi hút để đảm bảo là phôi đã xuống đến tử cung.
Nạo hút thai không an toàn
Loại nguy hiểm nhất có thể là kiểu lén lút và “dân dã” mà những người có thai tự đưa vào tử cung mình những chất hoá học. Một số em gái khi lần đầu có thai rất sợ, không dám đến bệnh viện. Trong điều kiện ở nhà các em đã tự hành hạ mình bằng cách đặt vào âm đạo những hoá chất hoặc tiêm qua ven những chất độc để gây sẩy thai. Sau những cuộc “phẫu thuật” lén lút như vậy nguy cơ vô sinh thường gặp gấp 4 lần.
Nguy hiểm còn có thể xảy ra đối với những trường hợp phá thai đã quá lớn – trên 12 tuần. Trong những trường hợp này khi nạo dễ xảy ra những tổn thương khác nhau đối với cổ tử cung. Một trong những nguy hiểm là do xương của bào thai đã quá to có thể làm xây xước hoặc làm thủng tử cung. Đối với những phụ nữ có u khi phá thai cũng rất nguy hiểm.
Nạo thai an toàn nhất và ít tai biến nhất là ở các bệnh viện chuyên ngành với các chuyên gia có tay nghề cao, tuổi thai trong vòng từ 8 đến 9 tuần. Gần đây rất phổ biến nạo thai bằng phương pháp hút chân không, nhưng hiện nay phương pháp này lại ít được sử dụng, bởi sử dụng hút chân không các phần của phôi thai không hút được ra hết và vẫn phải nạo lại.
Quan hệ tình dục sau khi nạo hút thai
Về tình dục, sau khi nạo hút hai bạn tránh quan hệ trong 2 đến 3 tuần, vì khi ấy cổ tử cung còn hơi mở, nhiều trường hợp quan hệ tình dục sớm có thể gây viêm nhiễm khá trầm trọng và thậm chí gây xuất huyết. Sau khi nạo hút thai, khả năng có thai quay lại nhanh. Vì vậy, các bạn cần sử dụng các biện pháp tránh thai ngay từ lần quan hệ đầu tiên sau khi nạo hút thai.(link với phần Các biện pháp tránh thai)
Địa chỉ cần đến
Nơi hút nạo thai an toàn nhất là bệnh viện sản khoa, khoa sản của bệnh viện tỉnh, nhà hộ sinh, trung tâm Bảo vệ bà mẹ trẻ em và Kế hoạch hoá gia đình. Tại những nơi này, cán bộ y tế có kỹ thuật, tay nghề, và điều kiện vô trùng đảm bảo. Vẫn biết rằng nhiều bạn nữ muốn giữ bí mật về việc hút nạo thai, nhưng bạn hãy nghĩ đến sức khoẻ của mình, đừng đến các phòng khám tư không đảm bảo độ tin cậy. Không ít bạn gái nạo hút ở phòng khám tư đã bị nhiều tai biến như mất máu nặng, nhiễm trùng, thủng tử cung, thậm chí một số bạn mất đi tính mạng. Bạn cũng đừng bao giờ dùng thuốc bỏ thai của các ông lang vườn vì đã có người ngộ độc vì những thuốc này.
Khi đến cơ sở y tế, hai bạn cần chuẩn bị trước một khoản tiền viện phí và mang sẵn băng vệ sinh. Trước khi thực hiện hút hay nạo, bạn nữ được bác sĩ khám để kiểm tra sức khoẻ và tình hình thai nghén. Bác sĩ có thể cho bạn uống thuốc hoặc tiêm thuốc giảm đau. Không như người ta nói chỉ đau như kiến cắn, hút nạo thai thực sự gây đau, và nạo thai thì đau hơn hút. Song, đau nhiều hay ít một phần cũng là do tâm lý. Đã có nghiên cứu cho thấy rằng những phụ nữ lo lắng nhiều, sợ đau nhiều thường thấy đau hơn người khác. Do đó điều quan trọng là bạn gái cần cố gắng thư giãn, loại bỏ nỗi sợ hãi. Việc này cũng qua nhanh thôi, bạn hãy tự tin, tự tin sẽ giúp bạn bớt đau.
Sau khi hút, nạo, bạn nữ nằm nghỉ tại cơ sở y tế một, hai tiếng để hồi sức và để theo dõi trước khi về. Bạn còn chảy máu, nhưng không nhiều hơn hành kinh. Cơ thể có thể mệt, bạn cần nghỉ ngơi và ăn uống bổ dưỡng. Bạn không phải kiêng thức này thức khác hay kiêng tắm gội, mà hãy coi đó chỉ là một lần hành kinh hơi nặng nề.
Nếu muốn thử lại cho chắc chắn là không còn thai, hai bạn hãy đợi 2 tuần, bởi đến 2 tuần sau khi hút, nạo, cơ thể mới hết hoóc môn HCG. Nếu gặp các hiện tượng chảy máu nặng, chảy máu kéo dài, âm đạo tiết nhiều dịch hôi, đau bụng, sốt, vô kinh thì hãy trở lại cơ sở y tế ngay. Nếu không có vấn đề gì, hai bạn cũng nên đi khám lại sau khi hút, nạo 5 tuần(Link với phần các địa chỉ chăm sóc sức khoẻ sinh sản).
Tài liệu tham khảo:
1. Sách “Sinh con theo ý muốn”, tác giả Lê Khắc Linh và Hoàng Thị Sơn. NXB Thanh Niên năm 2000.
2. Webside http://www.cimsi.org.vn
3. Webside http://www.ykhoa.net
(Theo TSBT)
